ตรุษจีน 2570 วันจ่าย วันไหว้ วันเที่ยว ตรวจอย่างไร

ตรุษจีน 2570 ตรงกับวันเสาร์ที่ 6 กุมภาพันธ์ 2570 และเป็นวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 1 ของปีมะแม แต่สำหรับครอบครัวไทยเชื้อสายจีน งานไม่ได้เริ่มที่วันนั้น วันที่มีคนพลุกพล่านที่สุดในตลาดคือวันจ่าย ส่วนวันที่มีพิธีไหว้เต็มบ้านคือวันไหว้ และวันที่ใช้ไปเยี่ยมญาติตามปกติคือวันเที่ยว ซึ่งในปีนี้ทั้งสามวันเรียงติดกันในสัปดาห์เดียว บทความนี้อธิบายว่าสามวันนี้ทำงานอย่างไร ทำไมวันส่งท้ายปีของปีนี้จึงไม่ใช่วันที่ 30 ค่ำ และวิธีตรวจวันที่ทั้งหมดด้วยตัวเองจากปฏิทินจีนรายวัน

ตรุษจีน 2570 ตรงกับวันไหน และปีอะไร

วันแรกของเทศกาลคือวันเสาร์ที่ 6 กุมภาพันธ์ 2570 ตามปฏิทินจีนเป็นวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 1 ซึ่งเป็นวันแรกของเดือนแรกและเป็นวันแรกของปีมะแมในระบบเทศกาล ส่วนวันสุดท้ายของปีก่อนหน้าคือวันศุกร์ที่ 5 กุมภาพันธ์ 2570

ในระบบก้านกิ่ง ปีนี้คือปีติงเหว่ย (Ding Wei) ก้านปีติงเป็นธาตุไฟ จึงมีคนเรียกว่าปีมะแมไฟ การเรียกชื่อปีแบบนี้เป็นเรื่องของชื่อเรียกตามรอบ 60 ปี ไม่ได้เป็นการบอกว่าผู้ที่เกิดในปีนี้จะเป็นอย่างไร

สิ่งที่ต้องแยกให้ชัดตั้งแต่ต้นคือวันเริ่มปีมีสองแบบ แบบเทศกาลเริ่มที่ 6 กุมภาพันธ์ ตามที่ใช้กันในวันไหว้และการทักทายปีใหม่ ส่วนการผูกดวงจีนใช้ลี่ชุน 4 กุมภาพันธ์ เป็นจุดเปลี่ยนเสาปี ผู้ที่เกิดวันที่ 4 หรือ 5 กุมภาพันธ์จึงอยู่ระหว่างสองเกณฑ์ และควรระบุเวลาเกิดให้ชัดถ้าต้องใช้ข้อมูลนี้

สามวันของเทศกาลทำงานอย่างไร

ครอบครัวไทยเชื้อสายจีนแบ่งงานในช่วงตรุษจีนเป็นสามวัน โดยแต่ละวันมีหน้าที่ต่างกันชัดเจน

ลำดับนี้มีเหตุผลในทางปฏิบัติ คือของไหว้ต้องซื้อก่อน จึงมีวันจ่ายนำหน้าหนึ่งวัน และพิธีไหว้ต้องทำก่อนวันขึ้นปีใหม่ เพราะเป็นการส่งท้ายปีเก่าและเชิญบรรพบุรุษมาร่วมกินข้าวก่อนที่ปีใหม่จะเริ่ม

ปี 2570 มีจุดที่ต่างจากบางปีคือเดือน 12 มีเพียง 29 วัน ไม่มีวันขึ้น 30 ค่ำ วันส่งท้ายปีจึงเป็นวันขึ้น 29 ค่ำ คือวันที่ 5 กุมภาพันธ์ ซึ่งเป็นวันไหว้ในปีนี้พอดี ใครที่เคยชินกับคำว่าไหว้วันที่ 30 ค่ำ ต้องปรับตามปฏิทินของปีนี้ ไม่ใช่ยึดรูปแบบเดิมทุกปี

การที่เดือน 12 ของปีนี้มี 29 วันไม่ใช่ข้อยกเว้น แต่เป็นผลจากความยาวของเดือนจันทรคติซึ่งมีได้ 29 หรือ 30 วัน ขึ้นกับช่วงเวลาระหว่างวันขึ้น 1 ค่ำสองครั้งติดกันซึ่งเฉลี่ยราว 29.53 วัน จึงต้องปัดขึ้นหรือลงเป็นจำนวนเต็มวัน ถ้าต้องการเข้าใจว่าปฏิทินจีนประกอบเดือนและปีจากอะไรบ้าง อ่านเพิ่มได้ที่ 24 สุริยคติ ปฏิทินจีนนับเดือนและฤดูกาลอย่างไร ซึ่งอธิบายทั้งเดือนจันทรคติและช่วงสุริยคติที่ใช้กำกับฤดูกาล

รายละเอียดของแต่ละวันยังต่างกันตามท้องถิ่น ครอบครัวในกรุงเทพฯ หลายแห่งไหว้ตอนเช้าของวันไหว้ แล้วเก็บกวาดและเก็บของมีคมก่อนพระอาทิตย์ตก ครอบครัวในภาคใต้บางแห่งไหว้สองรอบ คือรอบบรรพบุรุษและรอบเจ้าที่ ผู้ที่ย้ายถิ่นหรือแต่งงานข้ามวัฒนธรรมจึงควรถามลำดับพิธีของบ้านนั้นก่อน ดีกว่าอ้างรูปแบบที่จำได้จากบ้านเดิม

อีกจุดที่คนถามบ่อยคือวันจ่ายปีนี้ตรงกับลี่ชุน 4 กุมภาพันธ์ ทั้งสองเรื่องเป็นวันเดียวกันโดยบังเอิญ ไม่ได้แปลว่าวันจ่ายมีความหมายทางดวงเพิ่มขึ้น เป็นเพียงตารางวันที่มาทับกัน

วิธีตรวจวันที่ของเทศกาลด้วยตัวเอง

การตรวจวันที่ไม่ได้ยาก เพราะปฏิทินจีนรายวันแสดงวันที่จันทรคติและข้อมูลของวันไว้พร้อมกัน ขั้นตอนมีสี่ข้อ

ขั้นแรก เปิด ปฏิทินจีนรายวันสำหรับตรวจช่วงตรุษจีน แล้วเลื่อนไปที่เดือนกุมภาพันธ์ 2570

ขั้นที่สอง กดที่ช่องวันที่ 4 ดูว่าเป็นวันขึ้นเท่าไรของเดือน 12 และมีข้อมูลช่วงสุริยคติอะไรกำกับ

ขั้นที่สาม กดที่ช่องวันที่ 5 และ 6 เทียบกัน จะเห็นชัดว่าวันที่ 5 เป็นวันสุดท้ายของเดือน 12 และวันที่ 6 เป็นวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 1

ขั้นที่สี่ จดวันที่ทั้งสามไว้ทั้งแบบวันที่สากลและวันที่จันทรคติ เพราะวันที่จันทรคติจะเลื่อนในปีหน้า แต่ข้อมูลวันที่สากลของปีนี้จะอยู่กับที่

ถ้าต้องการดูว่าในวันใดวันหนึ่งมีรายการใดระบุว่าควรทำหรือไม่ควรทำ ให้เปิดรายละเอียดของวันนั้นจากหน้าเดียวกัน ข้อมูลจะแสดงในหน้าต่างเดียวกับวันที่จันทรคติ ไม่ต้องเปิดตารางหลายไฟล์

สิ่งที่ควรตรวจก่อนวันงาน

เรื่องแรกที่ควรตรวจคือสถานะวันหยุด ตรุษจีนไม่ใช่วันหยุดราชการของไทย และไม่ใช่วันหยุดธนาคาร แต่หน่วยงาน โรงเรียน และตลาดบางแห่งอาจปิดหรือปรับเวลาในวันจ่ายและวันไหว้ การโทรถามหรือดูประกาศของหน่วยงานนั้นโดยตรงปลอดภัยกว่าการใช้ข้อมูลของปีก่อน

เรื่องที่สองคือของไหว้ ในปีที่วันจ่ายตรงกับวันพฤหัสบดี ตลาดสดและร้านของไหว้อาจแน่นกว่าปกติตั้งแต่เช้า การแบ่งซื้อของสดไว้ใกล้วันและของแห้งไว้ล่วงหน้าช่วยลดความวุ่นวายได้

เรื่องที่สามคือการเดินทาง เพราะวันเที่ยวตรงกับวันเสาร์ปีนี้ ถนนสายหลักและสถานีขนส่งจะมีผู้โดยสารมากกว่าปกติตั้งแต่ช่วงบ่ายของวันไหว้ ผู้ที่ต้องเดินทางไกลควรเผื่อเวลา

เรื่องต่อมาคือคิวทำความสะอาดบ้าน ธรรมเนียมดั้งเดิมให้เก็บกวาดบ้าน โต๊ะหมู่ และทิ้งของที่ไม่ใช้ก่อนวันไหว้ เพราะช่วงวันเที่ยวต้องออกไปเยี่ยมบ้านญาติ หลายบ้านจึงแบ่งงานเป็นทำความสะอาดก่อนวันจ่าย ซื้อของในวันจ่าย และเหลือวันไหว้ไว้สำหรับพิธีและการจัดโต๊ะเพียงอย่างเดียว การวางคิวแบบนี้ช่วยลดวันที่ต้องทำหลายอย่างพร้อมกัน

เรื่องที่สี่คือธรรมเนียมในบ้านแต่ละหลัง ซึ่งแตกต่างกันมาก บางบ้านไหว้ตอนเช้า บางบ้านไหว้ตอนสาย บางบ้านไหว้ทั้งบรรพบุรุษและเจ้าที่แยกโต๊ะ การถามผู้ใหญ่ในบ้านก่อนจัดตารางเป็นวิธีที่ลดความสับสนได้ดีที่สุด

ข้อเข้าใจผิดที่พบบ่อยเรื่องตรุษจีน 2570

ความเข้าใจผิดแรกคือคิดว่าวันตรุษจีนตรงกับวันที่เดิมทุกปี ความจริงคือวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 1 เลื่อนไปตามรอบดวงจันทร์ และอยู่ในช่วงปลายมกราคมถึงกลางกุมภาพันธ์เท่านั้น

ความเข้าใจผิดที่สองคือคิดว่าวันไหว้ต้องเป็นวันที่ 30 ค่ำเสมอ ในปี 2570 เดือน 12 มี 29 วัน วันไหว้จึงเป็นวันขึ้น 29 ค่ำ การยึดตัวเลขเดิมทำให้จัดงานผิดวันได้

ความเข้าใจผิดที่สามคือเอาเลขเดือนจีนไปเทียบกับเดือนไทยหรือเดือนสากล เดือน 1 ของจีนในปีนี้อยู่ในเดือนกุมภาพันธ์ ไม่ใช่มกราคม

ความเข้าใจผิดที่สี่คือคิดว่าวันจ่าย วันไหว้ วันเที่ยว เป็นวันหยุดทั้งหมด ในความเป็นจริงเป็นธรรมเนียมการจัดงานในครอบครัว ไม่เกี่ยวกับสถานะวันหยุดราชการ

รายละเอียดของวันสำคัญอื่นในปีเดียวกัน รวมถึงเทศกาลโคมไฟ เชงเม้ง ไหว้บ๊ะจ่าง สารทจีน และไหว้พระจันทร์ รวบไว้ในบทความ ปฏิทินจีน 2570 เสาหลักของปีและวันสำคัญ ส่วนผู้อ่านที่สนใจว่าทำไมปฏิทินจีนกับปฏิทินไทยจึงนับวันต่างกัน อ่านต่อได้ที่ ปฏิทินจีนกับปฏิทินไทย ต่างกันตรงไหน

สรุปและวิธีใช้ต่อ

ถ้าจำได้เพียงสามตัวเลขของปีนี้ ให้จำวันที่ 4 สำหรับวันจ่าย วันที่ 5 สำหรับวันไหว้ และวันที่ 6 สำหรับวันขึ้นปีใหม่ ทั้งสามวันอยู่ในสัปดาห์เดียวกันและเรียงติดกัน ซึ่งช่วยให้จัดตารางได้ง่ายกว่าปีที่วันเหล่านี้กระจายออกจากกัน

เมื่อถึงปีหน้า ให้ตรวจวันที่จันทรคติเดิมอีกครั้งบนปฏิทินของปีนั้น ไม่ใช่เลื่อนวันที่สากลไปหนึ่งปี เพราะเทศกาลนี้ยึดวันขึ้นค่ำ ไม่ยึดวันที่ในปฏิทินสากล

ถ้าต้องการดูข้อมูลของวันใดวันหนึ่งอย่างละเอียด ทั้งก้านกิ่งของวัน ช่วงสุริยคติ และรายการสิ่งที่ควรทำกับไม่ควรทำ ให้ เปิดปฏิทินจีนแล้วเลือกวันนั้น ข้อมูลจะแสดงรวมในหน้าเดียว ซึ่งสะดวกเมื่อต้องวางแผนล่วงหน้าหลายวัน

สุดท้ายนี้ เทศกาลตรุษจีนมีความหมายเพราะคนที่ได้กลับมาเจอกัน ไม่ใช่เพราะวันที่ในปฏิทิน ปฏิทินช่วยให้ทุกคนมาพร้อมหน้ากันถูกวันก็เพียงพอแล้ว